Mirasta Denkleştirme

1-şayet bir kazandırma denkleştirmeye konu ise tümüyle terekeye iade edilir.
2-denkleştirmeye konu kazandırmalar sadece mirasbırakanın sağlığında yaptığı kazandırmalardır.
3-denkleştirme yükümlüsü de denkleştirmeyi talep hakkına sahip olan da ancak kanuni mirasçılar olabilir.
4-denkleştirme yükümünün bulunup bulunmayacağı tamamen mirasbırakanın iradesine bırakılmıştır.(bu sebeple mirasbırakanın iradesiyle denkleştirmeden kurtulan kazandırmaların şayet tasarruf oranını aşıyorsa tenkise tabi olması düzenlenmiş)
Denkleştirmenin tarafları :
1.Denkleştirme borçlusu.
Mirasbırakanın ölümü anında kanuni mirasçı sıfatına sahip olan ve kural olarak denkleştirmeye tabi kazandırmayı almış bulunan kişidir.
-altsoy dışındaki kanuni mirasçılar:
Mirasbırakanın altsoyu dışındaki kanuni mirasçılarının denkleştirme yükümlüsü olmaları mirasbırakanın bu kazandırmanın iade edileceğini beyan etmiş olmasına bağlıdır.
Madde 669- Yasal mirasçılar, mirasbırakandan miras paylarına mahsuben elde ettikleri sağlararası karşılıksız kazandırmaları, denkleştirmeyi sağlamak için terekeye geri vermekle birbirlerine karşı yükümlüdürler.
-altsoy:
m. 669/II: Mirasbırakanın çeyiz veya kuruluş sermayesi vermek ya da bir malvarlığını devretmek veya borçtan kurtarmak ve benzerleri gibi karşılık almaksızın altsoyuna yapmış olduğu kazandırmalar, aksi mirasbırakan tarafından açıkça belirtilmiş olmadıkça, denkleştirmeye tâbidir.
şayet altsoya yapılmış ve burada sayılan nitelikte bir kazandırma varsa mirasbırakan açıkça denkleştirmeye tabi olmayacağını belirtmemişse bunların iadesi gerekir.
-doğrudan kendisine kazandırma yapılmadığı halde denk. ile yükümlü olanlar
Madde 670- Mirasın açılmasından önce veya sonra mirasçılık sıfatını kaybeden mirasçıya ait geri verme yükümlülüğü, onun yerini alan mirasçılara, miras paylarında meydana gelen artış oranında geçer.
Mirasbırakandan denkleştirmeye tabi kazandırma alan kanuni mirasçı , çıkarılma,yoksunluk,feragat sebebiyle mirasçı sıfatını kazanamamış veya mirası reddettiği için kaybetmişse onun kaybettiği payı karşılığı hangi kanuni mirasçının payı artmışsa o veya onlar kendilerine yapılmamış olan bu kazandırmayı terekeye iade ile yükümlüdür.
2.Denkleştirme alacaklısı.
Mirasbırakanın ölümü anında onun kanuni mirasçısı sıfatına sahip olanlardır.
Denkleştirmeye Tabi Kazandırmalar:
1-sağlararası karşılıksız kazandırmalar
2-kanunen denkleştirmeye tabi kazandırmalar
a)kuruluş sermayesi:Mirasbırakanın altsoyuna bağımsız bir ekonomik durum sağlamak maksadıyla yaptığı kazandırmadır.(iş kurma)
b)çeyiz:Mirasbırakanın evlenen altsoyuna evlenme sebebiyle ev açması için yaptığı kazandırmadır.
m. 675/II : Altsoy hısımlarının evlenmelerinde, alışılmış ölçüler içinde yapılan çeyiz giderleri hakkında denkleştirmeye tâbi tutmama arzusunun bulunduğu asıldır.
c)borçtan kurtarma: Borçlu ve alacaklının anlaşarak ifada bulunulmadan ve ivazsız olarak borcun sona ermesini sağlamalarıdır.
Denkleştirmeden kanunen muaf tutulan kazandırmalar
1-eğitim ve öğretim masrafları
Madde 674- Çocukların eğitim ve öğrenimi için yapılan giderler sebebiyle geri verme yükümlülüğü, mirasbırakanın aksini arzu ettiği ispat edilmedikçe, ancak alışılmış ölçüleri aşan kısım için mevcuttur.

2 –olağan hediyeler ve evlenme giderleri
Madde 675- Olağan hediyeler ile evlenme sırasında yapılan geleneğe uygun giderler denkleştirmeye tâbi değildir.
Olağan hediye,verilen kişiye kayda değer bir ekonomik katkı sağlamayan ,verilmesindeki amaç karşı tarafın ekonomik bağımsızlığını sağlamak olmayan adet gereği verilen hediyedir.
3 –miras payını aşan kazandırmalarda bazı durumlarda aşan kısım
Madde 672- Yapılan kazandırma miras payını aştığı takdirde mirasçı, mirasbırakanın bunu kendisine bırakmak istediğini ispat ederse, bu fazlalık denkleştirmeye tâbi olmaz. Diğer mirasçıların tenkise ilişkin hakları saklıdır.
ÖR: M ölümünde bıraktığı para 10 milyon. İki çocuğu A ve B iken sağlığında A ya 20 milyon denk. tabi kazandırma yapmışsa , A nın miras hissesi 10+20=30×1/2 = 15 milyon. Miras hissesinden 5 milyon lira daha fazla bir iadeye tabi kazandırma almıştır ve terekeye bu fazlalıkla birlikte 20 milyonu iade ederek miras payını alacaktır.
Denkleştirmenin talep edilmesi,Gerçekleşmesi ve Denkleştirmeden sorumluluk
1.Denkleştirme davası.
Denkleştirmenin konusunu ve çerçevesini belirlemeye yönelik dava bir tür tespit davasıdır bu bakımdan mirasbırakanın ölümü anından itibaren ve mirasın paylaşılması aşamasından önce de açılabilir,buna karşılık denkleştirme konusu şeyin verilmesine yönelik dava bir tür paylaştırma davası şeklinde eda davasıdır ve ancak mirasın paylaşılması aşamasında açılabilir.
2.Denkleştirmenin gerçekleşmesi ve sorumluluk
Madde 671- Geri vermekle yükümlü olan mirasçı, dilerse aldığını aynen geri verir; dilerse payından fazla olsa bile değerini miras payına mahsup ettirir.
f2 uyarınca mirasbırakan denkleştirmenin aynen mi yoksa mahsuben mi yapılacağı hususunu kararlaştırmış ise buna uyulacaktır.
Madde 673- Denkleştirme, kazandırmanın denkleştirme anındaki değerine göre yapılır.
Yarar ve zarar ile gelir ve giderler hakkında mirasçılar arasında sebepsiz zenginleşme hükümleri uygulanır.
Mirasbırakanın Özel Durumdaki Bazı Çocuklarının Alacak Hakları
Madde 674/II- Eğitim ve öğrenimini tamamlamamış olan veya engelliliği bulunan çocuklara, paylaşmada hakkaniyete uygun bir ödeme yapılır.

Madde 641/II- Ana ve baba veya büyük ana ve büyük baba ile birlikte yaşayan ve emeklerini veya gelirlerini aileye özgüleyen ergin çocuklar ile torunlara verilecek uygun miktardaki tazminat, bu yüzden terekenin borç ödemeden acze düşmemesi kaydıyla tereke borcu sayılır.